Wertheim

WertheimFoto: www.velociped.de
Wertheim is de noordelijkste stad van het bondsland Baden-Württemberg direct aan de grens met Beieren. De stad van bijna 22.500 inwoners ligt aan de Romantische Strasse. Wertheim ligt aan de monding van de Tauber in de Main en op de uitlopers van het Odenwald en de Spessart aan de overzijde van de Main. De gemeente Wertheim bestaat uit vijftien kernen. Pas bij een gemeentelijke herindeling in de jaren zeventig vormden deze vijftien oorspronkelijk zelfstandige gemeenten één nieuwe gemeente.

Het gemeentelijke grondgebied werd al in de nieuwe steentijd bewoond. En oom in de tijd van de vroege Kelten en ten tijde van de Grote Volksverhuizing werd het gebied van Wertheim bewoond. De stad werd waarschijnlijk in de zevende of achtste eeuw gesticht. Vanaf de vroege twaalfde eeuw noemde een gravengeslacht zich naar Wertheim die op de rechter oever van de Tauber bij de monding een burcht bouwde. In 1363 verkreeg Wertheim het recht om munten te slaan. In de zestiende eeuw stierf het geslacht Wertheim uit en kwam de stad in bezit van de familie zu Stolberg en vervolgens van Löwenstein. Aan het begin van de zeventiende eeuw liet de bisschop van Würzburg Wertheim belegeren in de zogenoemde Würzburger Fehde (vete). Het gevolg van de strijd was dat delen van Wertheim onder Würzburger bestuur kwam. Dat werd echter door het graafschap Wertheim tot in de achttiende eeuw aangevochten. Op 27 en 28 februari 1784 beleefde Wertheim de hoogste waterstand uit zijn geschiedenis. De brug over de Tauber werd overspoeld en stortte in. Het water steeg nog verder tot een hoogte van 8,5 meter. Deze hoogwaterstand hing waarschijnlijk samen met de uitbarsting van de vulkaan Laki in IJsland. Tot 1806 bleef Wertheim een onafhankelijk graafschap. In dat jaar werd de stad opgenomen in de Rijnbond en toegewezen aan het groothertogdom Baden, terwijl grote delen van het grondgebied uiteindelijk aan Beieren toevielen. De hongersnood van 1846/47 deed zich ook in Wertheim van zich spreken en werd de oorzaak van de maartrevolutie van 1848, waarbij onder andere de persvrijheid bevochten werd. Nadat na de opkomst van het Nazi-regime de burgemeester die zich daartegen verzette werd gewipt uit zijn functie, werd in Wertheim als eerste stad in Baden aan president von Hindenburg en Hitler het ereburgerschap verleend. Door een voor de stad gunstige weersomstandigheid liep Wertheim in januari 1945 een Brits bombardement mis. Ook in de latere oorlogshandelingen is de stad grotendeels gespaard gebleven. Doordat de stad na de oorlog veel vluchtelingen opnam, kwam het tot een woningnood die tot in de jaren zestig voortduurde.

Tot de bezienswaardigheden van Wertheim behoren onder andere de twee musea die de stad rijk is. Ten eerste het Glasmuseum dat zich bevindt in een karakteristiek vakwerkhuis uit 1577. In het Grafschaftsmuseum is het vroegere historisch museum van stad en graafschap Wertheim opgenomen. De oude stad van Wertheim vlak boven de monding van de Tauber bestaat vooral uit middeleeuwse steegjes met vanaf de eerste verdieping uitspringende vakwerkhuizen. Bovendien zijn de oude kerk en burcht gelegen aan de oplopende markt. Verder zijn de Engelsbrunnen en de laat-gotische Kilianskapel zeer moeite waard. In het stadsbeeld is de vroegere ommuring nog goed te herkennen. De brug over de Tauber werd vele malen door overstromingen weggerukt en weer herbouwd. En bij e bouw van de Tauberdalspoorlijn tussen 1866 en 1868 werd de structuur van de stad ingrijpend aangepast. Van de voormalige burcht die hoog boven de oude binnenstad de monding van de Tauber in de Main overzag, is nu slechts nog een ruïne over. Met de bouw van de Evangelische Stiftskirche werd in 1384 begonnen. Het is een vroeggotische kerk met drie schepen en is vermoedelijk gebouwd op de fundamenten van een Romaanse voorganger. De tien altaren van de kerk hebben tijdens de beeldenstorm zwaar te lijden gehad. De laatste renovatie van de kerk vond plaats tussen 2005 en 2007. De katholieke St. Venantiuskerk is in 1841 voltooid. Het kleine rococokasteeltje in de Hofgarten in Wertheim-Eichel herbergt drie privékunstverzamelingen van aquarellen, schilders uit de negentiende eeuw en een porseleinverzameling. De zogenoemde Packhof-Kran is een industrieel monument uit 1896, gebouwd door de machinefabriek Unger uit Wertheim. In het dorp Bronnbach ligt een klooster dat in 1151 is gesticht. De Jakobskirche in Urphar is een middeleeuwse weerkerk met fresco’s van de meester van Urphar. Boven het altaar hangt een kruis met een glimlachende Christus.